De vierde ronde

Drie menselijke klappen en God wankelde. God wankelde zo sterk, dat het erop leek dat Hij knock-out ging. Nietsche (1882) zei zelfs: God is dood; de mens heeft God vermoord.
De Almachtige, Eeuwige God lijkt na drie menselijke klappen onderuit gegaan te zijn.
 

De eerste klap werd uitgedeeld door het Humanisme.
Rond 1500 trok Desiderius Erasmus twee diepe sporen: vrijheid en vrede. Als christen (!) maakte hij werk van naastenliefde en schreef:
Wat kan er slechter zijn dan volken die elkaar bestrijden alleen omdat ze andere namen hebben? Er zijn zoveel zaken die hen tot elkaar zouden moeten brengen. Waarom zijn ze als mensen niet welwillend tegenover hun medemensen? Waarom zijn ze als christenen niet vriendelijk gestemd tegenover medechristenen?
Het accent werd in de eeuwen daarna niet gelegd op het christen-zijn, maar op menselijke vrijheid en menselijke vrede. Uit het gedachtengoed van Erasmus werd het Humanisme geboren. Een levenshouding, die de mens centraal zet en de waarde van de mens als hoogste goed ziet.

 

De tweede klap werd gegeven door de Verlichting.
Rond 1640 zei René Descartes: cogito ergo sum – ik denk, dus ik ben. De rede en het gezonde verstand zijn de sleutels tot de waarheid. Waarheid is niet meer absoluut van God gegeven. Waarheid vind je niet langer in de Bijbel. Iets is waarheid door je gezonde verstand te gebruiken. Door een harde linkse en directe rechtse stoot ging het blikveld van God naar de zelfstandig denkende mens. En die redelijke mens is de zingeving van het universum.

 

De derde klap kwam van de Romantiek.
Rond 1800 werd nadruk gelegd op de subjectieve ervaring. Natuurlijk als reactie op de Verlichting. Tegenover de rationele zijde van de mens werd aandacht gegeven aan emotie, spontaniteit, gevoelens. De mens is meer dan een weldenkend wezen. De wereld ontwikkelt zich niet volgens vaste wetmatigheden waarvan de uitkomst vaststaat. Er is meer, namelijk krachten die we nooit helemaal kunnen doorzien en voorzien. De geschiedenis is meer dan gebeurtenissen: de geschiedenis is een verhaal.

 

x-x-x

 

Drie menselijke klappen.
Eerst is er de wending van God naar de mensheid. Dan van de mensheid naar de zelfstandig denkende mens. Dan wordt die mens verrijkt met een eigen, persoonlijk, subjectief verhaal. Ieder mens is uniek geworden. Hij denkt en voelt zelfstandig. Iets is waarheid, als het bewezen kan worden. Iets voelt goed, als hij het persoonlijk zo voelt.

 
God wankelt en het lijkt erop dat Hij knock-out gaat.
 
Als de mens centraal staat en God niet bewezen kan worden, dan is God dood en dat voelt voor velen wel goed. Daardoor hebben ze het geloof vaarwel gezegd. De kerken lopen leeg.

De kerkgangers die achterblijven zijn ook unieke mensen.
Immers, ze zijn als uniek kind van God door Hem geschapen. Ieder mens heeft zijn eigen kwaliteiten, zijn eigen gaven. Je mag er zijn en God neemt je zoals je bent: “Hij wacht alleen nog maar totdat je komt”.
De kerkgangers die achterblijven zijn ook zelfstandig denkende mensen.
Ze denken zelf na over evolutie en schepping, zonde en vergeving, verzoening en eeuwig leven. De traditie van de kerk, het spoor dat eeuwen is getrokken en verwoord is in belijdenis en catechismus, wordt soms aan de kant geschoven omdat “ik er anders over denk”.
De kerkgangers die achterblijven voelen dat God nabij is.
Ze voelen dat God hun Vader is en hen altijd hoort. Ze voelen zich teleurgesteld als God niet doet wat zij vragen. Geloven is persoonlijk geworden en getuigen is geworden tot “een persoonlijk verhaal van wat God deed in hun leven”.

 
Kerkgangers die achterblijven zijn – echt waar – gewone mensen van deze tijd. Ze hebben zichzelf in het centrum gezet: Jezus is voor mijn zonden gestorven. Ze denken dat de Bijbel er is voor de ethiek en de wetenschap voor empirisch onderzoek. Ze voelen zich goed in een kerkdienst – of niet.

In drie ronden lijkt God knock-out gegaan. Voor velen is God zelfs dood. Voor sommigen is God de Levende. Maar zou het kunnen zijn, dat juist kerkgangers (gereformeerd in de leer en evangelicaal in de sfeer) in 2019 een humanistisch, verstandelijk, romantisch beeld van de Levende God hebben gemaakt?

• Zou het kunnen zijn, dat we God hebben gemodelleerd naar ons eigen, menselijk beeld?
• Zou het kunnen zijn, dat we de Bijbel hebben gelezen met ons eigen, redelijke verstand?
• Zou het kunnen zijn, dat we een kerkdienst hebben ingericht vanuit ons eigen, persoonlijke gevoel?

Als God opstaat om zich klaar te maken voor de vierde ronde, wie krijgt dan de klappen?
 
 
20190204 ds. Jan
 
 
Off-line teruglezen? download dan hier.